Hoàn thuế chi phí y tế ở Nhật (Iryohi Kojo): Vượt 10 vạn yên hay 1,2 vạn yên tiền thuốc?

Phân biệt khấu trừ chi phí y tế thông thường (trên 10 vạn yên) và Self-Medication (trên 1,2 vạn yên tiền thuốc OTC)…
Cuối năm tổng kết lại các hóa đơn đi khám bệnh, nha khoa, sinh nở hay mua thuốc ở hiệu thuốc Nhật, nhiều bạn thắc mắc: “Tổng tiền y tế cả năm chưa tới 10 vạn yên thì có được hoàn thuế không?” Câu trả lời là CÓ, nếu bạn đủ điều kiện dùng cơ chế đặc biệt mang tên Self-Medication (mốc 1,2 vạn yên).
Tuy nhiên, hai chế độ này không được dùng song song cùng một năm. Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rõ từng loại để chọn phương án có lợi nhất trước kỳ khai thuế đầu năm tới nhé!
1. So sánh Khấu trừ y tế 10 vạn yên và Self-Medication 1,2 vạn yên
Điểm quan trọng nhất cần nhớ là cả hai chế độ đều tính cho tổng chi phí của cả gia đình sống chung nguồn thu nhập từ 01/01 đến 31/12:

- Khấu trừ y tế thông thường (
医療費控除– Mốc 10 vạn yên):- Áp dụng khi tổng chi phí khám chữa bệnh, thuốc kê đơn, nằm viện, chi phí sinh đẻ (phần tự chi trả sau khi trừ trợ cấp sinh con), chỉnh nha chữa bệnh, và tiền tàu xe buýt đi khám bệnh vượt quá 10 vạn yên/năm (hoặc vượt quá 5% tổng thu nhập nếu thu nhập dưới 200 vạn yên/năm).
- Hạn mức khấu trừ tối đa: 200 vạn yên.
- Thuế Self-Medication (
セルフメディケーション税制– Mốc 1,2 vạn yên):- Áp dụng khi bạn mua thuốc bán sẵn tại nhà thuốc (thuốc Switch OTC có ký hiệu đặc biệt trên hóa đơn) vượt quá 1,2 vạn yên/năm (tối đa khấu trừ 8,8 vạn yên).
- Điều kiện bắt buộc kèm theo: Người đứng tên khai thuế phải đã thực hiện khám sức khỏe định kỳ của công ty (*Kenko Shindan*), kiểm tra sức khỏe quận, hoặc tiêm vắc-xin phòng bệnh trong năm đó.
2. Lưu ý “cấm kỵ”: Không được chọn cả hai & Không đổi lại sau khi nộp
Nhiều bạn lần đầu tự khai thuế ở Nhật hay nhầm lẫn dẫn tới thiệt thòi quyền lợi:

- Bắt buộc chọn 1 trong 2: Nếu năm nay bạn đi khám bệnh nhiều (vượt 10 vạn yên) đồng thời cũng mua thuốc OTC (vượt 1,2 vạn yên), bạn phải tính thử cả 2 bên xem bên nào cho số tiền khấu trừ lớn hơn rồi chỉ chọn một phương án duy nhất.
- Không được sửa đổi lựa chọn sau khi đã nộp: Theo quy định của Cục Thuế Quốc gia Nhật Bản (NTA), một khi bạn đã nộp tờ khai chọn phương án này thì không thể xin chuyển sang phương án kia cho cùng năm tài chính đó.
- Cách nhận biết hóa đơn thuốc OTC hợp lệ: Trên hóa đơn tại các chuỗi Drugstore (Matsumoto Kiyoshi, Welcia, Sugi Pharmacy…), những sản phẩm thuộc diện Self-Medication luôn có dấu sao (
★hoặc※) và dòng chú thích *”セルフメディケーション税制対象“* ở cuối bill.
3. Thủ tục khai thuế & Cách lưu giữ hóa đơn chuẩn NTA
Khác với bảo hiểm nhân thọ hay người phụ thuộc, khấu trừ chi phí y tế không làm được trong Điều chỉnh thuế cuối năm (Nenmatsu Chosei) tại công ty mà bạn phải tự khai Kakutei Shinkoku từ tháng 1–3 năm sau:

- Không cần gửi hóa đơn giấy cho Cục Thuế: Bạn chỉ cần tổng hợp vào Bảng kê chi phí y tế (
医療費控除の明細書) hoặc nhập trực tiếp trên hệ thống e-Tax (hoặc tải tự động từ Mynaportal nếu bạn dùng Bảo hiểm My Number!). - Bắt buộc giữ hóa đơn gốc tại nhà 5 năm: Dù không phải nộp kèm tờ khai, cơ quan thuế có quyền yêu cầu xuất trình đối chiếu trong vòng 5 năm, nên hãy cất riêng một phong bì cho hóa đơn bệnh viện và hiệu thuốc từng năm.
- Nhớ trừ khoản tiền bảo hiểm đã bồi thường: Nếu bạn được bảo hiểm tư nhân hoặc chế độ *Kogaku Ryoyohi* hoàn lại một phần tiền viện phí, phải lấy tổng chi phí trừ đi phần được hoàn rồi mới so với mốc 10 vạn yên nha!
Nguồn tham khảo chính thức
Nội dung là chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, không phải tư vấn tài chính hay pháp lý. Hãy kiểm lại quy định hiện hành trước khi quyết định.